Thứ Bảy, 2 tháng 3, 2024

Đặc điểm tinh bột của gạo rang từ giống lúa có tính trạng “tinh bột kháng cao”

Đặc điểm tinh bột của gạo rang từ giống lúa có tính trạng “tinh bột kháng cao”

Nguồn: Ruifang Yang, Jianhao Tang, Qi Zhao, Zhongze Piao, Gangseob Lee, Changzhao Wan, Jianjiang Bai. 2023. Starch Properties of Roasting Rice from Naturally High-Resistant Starch Rice Varieties. Molecules; 2023 Sep 2; 28(17):6408. doi: 10.3390/molecules28176408.

 

Nghiên cứu ảnh hưởng của ẩm độ hạt điều khiển các đặc tính hạt gạo, phẩm chất, và sự tiêu hóa tinh bột in vitro của bột gạo rang (roasted rice powder) từ sản phẩm của giống lúa tinh bột kháng tự nhiên cao (RS cao). Kết quả này minh chứng rằng việc điều chỉnh ẩm độ hạt trước khi rang có ảnh hu67o3ng đáng kể đến hàm lượng RS (tinh bột cao) của bột gạo rang. Trong những nghiệm thức xử lý ẩm độ khác nhau, người ta thêm 15% nước (tỷ lệ rice-to-water là 85:15) trước khi rang sẽ cho kết quả hàm lượng RS cao nhất, đạt 22,61%. Những thống số chính của các mẫu gạotrước và sau khi xử lý ẩm độ hạt tối hảo được người ta phân tích cẩn thận, bao gồm tính ổn định của nhiệt (thermal stability), sự phân bố chiều dài chuỗi dây tinh bột, thành phầm hương vị dễ bay hơi, và kính hiển vi “scanning electron”. Bên cạnh đó, các đặc điểm thủy phân in vitro  đều được đo lường cẩn thận. Kết quả cho thấy những hợp chất hương vị dễ bay hơi trong mẫu gạo rang RS cao gia tăng đáng kể do với gạo không được rang. Hơn nữa, tính ổn định nhiệt của các mẫu gạo được cải tiến, và sự phân bố chiều dài chuỗi tinh bột biểu hiện có thay đổi rất ý nghĩa. Sự hút nước và các đặc điểm kéo dài tinh bột thấp hơn có ý  nghĩa trong mẫu gạo rang có RS cao. Hơn nữa, tính chất thủy phân tinh bột in vitro của bột gạo rang của giống lúa có RS cao cho thấy mức độ thủy phân tinh bột thấp hơn đáng kể so với giống lúa thường, điều này chỉ ra rằng “chỉ số thủy phân tinh bột thấp hơn”  trong giống lúa có RS cao với kiểu gen sbe-rs. Nhìn chung, tiến trình rang gạo của những giống lúa có RS cao sửa được đặc tính của nó, làm tăng hàm lượng tinh bột kháng RS, tăng hoạt hương vị của cơm, và kết quả cũng ghi nhận mưc độ thủy phân tinh bột cũng thấp hơn so với giống lúa thường. Kết quả cung cấp cơ sở dữ liệu đáng giá phục vụ công nghiệp thực phẩm để gia tăng sự áp dụng giống lúa có RS cao với những biến thể của gen SBEIIb, như giống lúa Youtangdao2 (YTD2).

 

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37687237/

 

Hình: Thủy phân tinh bột in vitro của giống lúa có RS cao và giống lúa thường trước và sau khi rang. Đối chứng: bánh mì trắng

 

“Knockout” gen OsSTP15 làm tăng năng suất lúa, tăng số chồi, tăng hàm lượng đường tại gốc chồi thân cây lúa (Oryza sativa L.)

 “Knockout” gen OsSTP15 làm tăng năng suất lúa, tăng số chồi, tăng hàm lượng đường tại gốc chồi thân cây lúa (Oryza sativa L.)

Nguồn: Mingjuan Li, Hongye Li, Qidong Zhu, Dong Liu, Zhen Li, Haifei Chen, Jinsong Luo, Pan Gong, Abdelbagi M. Ismail, Zhenhua Zhang. 2023. Knockout of the sugar transporter OsSTP15 enhances grain yield by improving tiller number due to increased sugar content in the shoot base of rice (Oryza sativa L.). New Phytologist; First published: 27 November 2023; https://doi.org/10.1111/nph.19411

 

Chất vận chuyển đường STPs (sugar transporter proteins) đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong điều hòa tính chống chịu stress của thực vật, sự tăng trưởng và phát triển của cây. Tuy nhiên, vai trò của STPs trong điều tiến năng suất cây trồng vẫn chưa được biết rõ.

 

Nghiên cứu này làm sáng tỏ cơ chế bằng cách “knockout” gen mã hóa sugar transporter OsSTP15 làm tăng cường năng suất hạt thông qua  làm tăng số chồi của cây lúa.

 

Người ta thấy gen OsSTP15 biểu hiện rất đặc biệt gốc gốc chồi thân lúa và bó mạch của bẹ lúa còn non; gen này mã hóa protein có chức năng vận chuyển dòng glucose có ái lực cao ở tại màng plasma. Gen OsSTP15 bị knockout đã làm tăng cường sự tổng hợp sucrose và trehalose-6-phosphate (Tre6P) p73 lá lúa; cải tiến sự vận chuyển sucrose đến gốc chồi thân bằng cách kích hoạt sự thể hiện của những phân tử “sucrose transporters”. Hàm lượng glucose, sucrose, và Tre6P cao hơn đáng kể được quan sát ở gốc chồi thân của cây lúa stp15. Phân tích hệ transcriptome và hệ metabolome của gốc chồi thân lúa chứng minh rằng dòng lúa “OsSTP15 knockout” điều tiết theo kiểu “up” sự biểu hiện của gen có liên quan đến tổng hợp cytokinin (CK)  và chu trình truyền tín hiệu; làm tăng hàm lượng CK levels.

 

Kết quả này gợi ra rằng “OsSTP15 knockout” ức chế sự xuất ra glucose từ dịch tế bào chất  và đồng thời làm tăng sự vận chuyển đường từ lá lúa đến gốc chồi thân bằng cách tăng cường sự tổng hợp sucrose và Tre6P tại lá lúa. Sự tích lũy sau đó của glucose, sucrose, và Tre6P tại gốc chồi thân  làm tăng cường sự đẻ nhánh bởi kích hoạt chu trình truyền tín hiệu CK.

 

Xem https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/nph.19411

Khảo sát thị trường gạo có vitamin A, vitamin D, calcium, và potassium tại Hoa Kỳ

 Khảo sát thị trường gạo có vitamin A, vitamin D, calcium, và potassium tại Hoa Kỳ

Nguồn: Violeta Sevillano Pires, Joseph Zuklic, Jeanmaire Hryshko, Patricia Hansen, Marc Boyer, Jason Wan, Lauren S Jackson, Amandeep K Sandhu, Benjamin W Redan. 2023. Market Basket Survey of the Micronutrients Vitamin A, Vitamin D, Calcium, and Potassium in Eight Types of Commercial Plant-Based Milk Alternatives from United States Markets. ACS Food Sci Technol.; 2023 Jan 20; 3(1):100-112. doi: 10.1021/acsfoodscitech.2c00317.

 

Người ta đã thực hiện điều tra “giỏ thị trường” (market basket survey) về các nông sản thay thế sữa làm từ thực vật (PBMAs) tại thị trường Hoa Kỳ đối với vitamin A, vitamin D, calcium, và potassium để xác định số lượng và biến động của những chất vi dinh dưỡng này thông qua nhiều PBMAs khác nhau. Những loại hình PBMA bao gồm trong phân tích này là hạnh nhân (almond), điều, dừa, cây gai dầu (hemp), yến mạch, đậu Hà Lan, lúa và đầu nành (n=90 tổng sản phẩm). Phân tích đối với vitamin A (retinyl palmitate), vitamin D2/D3, và khoáng chất được thực hiện bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao, sắc ký lỏng khối phổ lồng ghép, và phương pháp quang phổ khối plasma liên kết cảm ứng, theo thứ tự. Phần lớn các loại hình PBMA có khác biệt ý nghĩa về thống kê (P<0.05) về số lượng micronutrients tồng số qua cá thương hiệu. Hệ số biến thiên (%CV) đối với hàm lượng micronutrient trong cùng một “lot” của một thương hiệu biến thiên 4.1-42.2% đối với vitamin A, 1.5-44.1% đối với vitamin D, 1.7%-37.6% đối với calcium, và 0.7%-39.0% đối với potassium. Sự đa dạng của những vi chất dinh dưỡng nên được tính đến khi xem xét giá trị dinh dưỡng của PBMAs nào đó.

 

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36712962/


Phát hiện ra một hormone có thể thúc đẩy sự tăng trưởng thực vật lên 30%

  Phát hiện ra một hormone có thể thúc đẩy sự tăng trưởng thực vật lên 30%

Từ trái sang phải tiến sỹ Omkar Kulkarni, hiện đang nghiên cứu tại phòng thí nghiệm L'Oréal – SCELSE; Samantha Phua, nghiên cứu sinh tại NUS và SCELSE; PGS. Sanjay Swarup, nghiên cứu viên chính tại Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Đô thị Bền vững (SUrF) thuộc Khoa Khoa học NUS và phó giám đốc Nghiên cứu tại SCELSE.  Nguồn: SCELSE.

 

Phát hiện này góp phần vào đảm bảo an ninh lương thực bền vững trên nhiều loại đất và cây trồng khác nhau.

 

Các nhà khoa học từ Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Trung tâm Kỹ thuật Khoa học Đời sống Môi trường Singapore (SCELSE) đã phát hiện ra một hoạt chất từ tự nhiên hoạt động mạnh mẽ chống lại các thách thức trong sản xuất nông nghiệp ngày nay như sử dụng vi sinh vật nông nghiệp hay hóa chất nông nghiệp có nguồn gốc tự nhiên có thể tăng cường tổng hợp mạnh mẽ giữa cây trồng và vi khuẩn, cải thiện năng suất cây trồng.

 

Trong một nghiên cứu được thực hiện 5 năm kể từ năm 2018, các nhà khoa học đã phát hiện ra một loại hormone được thực vật tiết ra trên bề mặt đất trong thời kỳ căng thẳng. Một hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), tác dụng của nó chưa từng được biết đến gọi là methyl jasmonate (MeJA). Họ phát hiện MeJa đóng vai trò như một chìa khoá cho phép thực vật cộng hợp với các lớp vi sinh vật bám xung quanh trong đất. 

 

Nhóm nghiên cứu đã thực hiện ba nghiên cứu quan trọng:

 

  • Lần đầu tiên các nhà khoa học đã phát hiện ra rễ cây giải phóng MeJA dưới lòng đất ở dạng dễ bay hơi khi sử dụng một hệ thống luồng không khí được thiết kế đặc biệt.
  •  
  • Sự hiện diện của MeJA dễ bay hơi làm kích hoạt và tăng cường sự hình thành màng sinh học ở vi khuẩn nằm cách xa rễ cây.
  •  
  • Những vi khuẩn màng sinh học này giải phóng các hợp chất dễ bay hơi khác có thể thúc đẩy tăng trưởng thực vật lên tới 30%.

 

Các phát hiện này đã được trình bày chi tiết trong bài báo khoa học có tiêu đề “Metyl jasmonate dễ bay hơi từ rễ báo hiệu sự hình thành màng sinh học có lợi cho vật chủ bởi hệ vi sinh vật đất” đã được công bố trên tạp chí Nature Chemical Biology vào ngày 13 tháng 11 năm 2023.

 

Phó giáo sư Sanjay Swaruplàm làm việc tại Trung tâm nghiên cứu về nông nghiệp đô thị bền vững (SUrF) thuộc Khoa Khoa học trường đại học quốc gia N(US) và là Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Khoa học Đời sống Môi trường (SCELSE) cho biết: “Phát hiện này rất đa dạng và là chìa khóa cho nông nghiệp bền vững. Việc khai thác các vi khuẩn nông nghiệp này sẽ không chỉ tăng năng suất cây trồng mà còn giảm nhu cầu về đầu vào tổng hợp và giảm thiểu tác động của các biện pháp canh tác hiện đại”.

 

Sau khi phát hiện ra cộng hợp riêng của thực vật và vi khuẩn có lợi, nhóm nghiên cứu đã nộp bằng sáng chế cho việc sử dụng ứng dụng mới này để tăng cường khả năng phục hồi và năng suất của hệ thống nông nghiệp. Kết quả cuối cùng là một thế hệ mới các hóa chất nông nghiệp hoặc các hóa chất có cấu trúc tự nhiên có thể được sử dụng để nâng cao lợi ích cho cây trồng

 

Vi sinh vật nông nghiệp có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng thực vật và giải quyết vấn đề an ninh lương thực

 

Khi dân số thế giới được dự đoán sẽ đạt 10 tỷ người vào năm 2050, việc đảm bảo an ninh lương thực cho người dân đã trở thành một trong những thách thức cấp bách nhất hiện nay. Ví dụ, Singapore đã đặt mục tiêu “30 x 30”  có thể đáp ứng  30 % nhu cầu dinh dưỡng của chúng ta vào năm 2030.

 

Để đạt được những mục tiêu này, năng suất nông nghiệp phải khẩn trương ứng phó với những tác động của biến đổi khí hậu, suy thoái đất đai và các hiện tượng thời tiết ngày càng khó lường. Vi sinh vật và hóa chất nông nghiệp dựa trên thiên nhiên như một chiến lược đầy hứa hẹn cho nông nghiệp bền vững hiện nay.

 

Vi sinh vật nông nghiệp bao gồm các cộng đồng vi sinh vật gắn liền với cây trồng và chúng phục vụ trong việc thúc đẩy tăng trưởng thực vật, phòng ngừa bệnh tật và cố định đạm. Chúng cũng giúp giữ cho đất màu mỡ bằng cách phân hủy chất hữu cơ, tái chế chất dinh dưỡng và tạo mùn để giữ độ ẩm. Các cộng đồng vi sinh vật nông nghiệp đa dạng có thể được tìm thấy bên trong màng sinh học, nơi chúng được đưa vào kết hợp trong sản xuất.

 

Mùi vị tỏa ra từ rễ cây tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực

 

Mùi MeJA VOC có thể tác động đến vi khuẩn từ xa. Điều này là tín hiệu có thể vượt ra ngoài vùng rễ ngay lập tức của thực vật (khu vực xung quanh rễ cây nơi các phân tử hòa tan và dễ bay hơi, tạo điều kiện cho sự giao tiếp giữa thực vật và hệ vi sinh vật liên quan).

 

Đồng tác giả đầu tiên của bài báo, tiến sỹ Omkar Kulkarni, hiện là nhà khoa học nghiên cứu tại phòng thí nghiệm L'Oréal-SCELSE, cho biết: “Thực vật không thể nói chuyện giống chúng ta, nhưng chúng có thể bắt tín hiệu ở khoảng cách xa. Khám phá này sẽ không chỉ mang lại những hiểu biết cơ bản về tương tác giữa thực vật và vi khuẩn mà còn có khả năng mở đường cho các hóa chất nông nghiệp tự nhiên”. Công trình là một phần trong luận án tiến sỹ của ông tại Khoa Khoa học Sinh học thuộc Khoa Khoa học NUS.

 

Tiến sỹ Mrinmoy Mazumder, nhà nghiên cứu của NUS tại SCELSE và là đồng tác giả đầu tiên của bài báo, cho biết thêm: “Tín hiệu qua trung gian VOC giữa thực vật và vi khuẩn vùng rễ kéo dài khoảng cách với sự cộng tác hài hòa của tự nhiên. Khám phá này có ý nghĩa cơ bản và mang tính chuyển đổi đối với khoa học, mang lại cơ hội đi sâu vào những hiểu biết cơ học và phát triển các giải pháp phù hợp để quản lý căng thẳng ở các giống cây trồng đa dạng”.

 

Hoạch định trong tương lai

 

Kế thừa những phát hiện ban đầu, nhóm nghiên cứu sẽ nghiên cứu sâu hơn về bản chất hóa học của các hợp chất được giải phóng ra môi trường xung quanh do các vi sinh vật trong đất nhằm kích thích sự phát triển của thực vật. Nhóm nghiên cứu cũng sẽ thiết kế một cộng đồng vi sinh vật từ hệ sinh thái để khai thác khám phá về cách thực vật tranh thủ sự trợ giúp của các vi khuẩn có lợi trong đất để kích thích sự phát triển của thực vật.

 

Dương Thị Lan Oanh theo Đại học Quốc gia Singapore

Di truyền tính trạng độ bạc bụng hạt gạo

 Di truyền tính trạng độ bạc bụng hạt gạo

Nguồn: Xing Huo, Jian Wang, Luo Chen, Hua Fu, Tifeng Yang, Jingfang Dong, Yamei Ma, Lian Zhou, Jiansong Chen, Dilin Liu, Bin Liu, Junliang Zhao, Shaohong Zhang, Wu Yang. 2023. Genome-wide association mapping and gene expression analysis reveal candidate genes for grain chalkiness in rice. Front Plant Sci.; 2023 Apr 14: 14:1184276. doi: 10.3389/fpls.2023.1184276.

 

Độ bạc bụng hạt gạo là yếu tố chính quyết định giá trị thị trường khi mua bán gạo. Làm giảm độ bạc bụng là mục tiêu quan trọng trong cải tiến giống lúa cao sản có phẩm chất gạo tốt. Xác định những QTLs hoặc những gen điều khiển tính trạng bạc bụng là điều kiện tiên quyết trong chọn giống phân tử (molecular breeding) của cây lúa. Ở đây, người ta thực hiện GWAS (genome-wide association study) để xác định được những QTLs gắn liền với tính trạng bạc bụng của hạt gạo, bao gồm phần trăm hạt bị bạc bụng (PGWC) và mức độ bạc bụng trong nội nhũ (DEC: degree of endosperm chalkiness). Tập đoàn lúa bao gồm 450 mẫu giống, với 300 mẫu giống lúa indica và 150 mẫu giống lúa japonica rice được khảo nghiệm tại 2 địa điểm. Có tất cả 34 QTLs được phân lập, bao gồm 14 QTLs đối với tính trạng PGWC và 20 QTLs đối với tính trạng DEC. Trong đó, có 7 QTLs phổ biến được tìm thấy ở cả hai địa điểm khảo nghiệm, có 8 QTLs quan hệ cùng một lúc với hai tính trạng. Trên cơ sở kết quả phân tích haplotype, phân tích “LD decay”, kết quả chạy RNA-sequencing, kết quả xác định qRT-PCR và so sánh haplotype, người ta ghi nhận có 4 gen (LOC_Os10g36170, LOC_Os10g36260, LOC_Os10g36340 và LOC_Os10g36610) được xem như gen ứng cử viên đối với qDEC-10c1w,2wj , chúng được phân lập ở cả hai địa điểm khảo nghiệm và có ý nghĩa thống kê sinh học cao nhất trong những QTLs mới được xác định. Kết quả này là luận cứ mới về cơ sở di truyền của tính trạng độ bạc bụng hạt gạo và cung cấp nguồn gen để phục vụ chương trình cải tiến giống lúa phẩm chất gạo tốt bằng “molecular breeding”.

 

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37123865/

 

Hình: Bản đồ di truyền QTL đối với tính trạng PGWC và DEC thông qua GWAS. Những QTL định vị cùng vị trí được khoanh trong khung hộp có đường chấm chấm. Những chữ cái trên cùng (w, i và j) gắn với 3 quần thể (quần thể chung, quần thể indica và quần thể japonica, theo thứ tự). Ví dụ, qDEC-10c 1w,2wj biểu thị rằng qDEC-10c có thể được xác định tại 2016GZ bởi quần thể chung và 2018YJ bởi quần thể chung và quần thể japonica.

Di truyền tính trạng phẩm chất dinh dưỡng hạt gạo

Di truyền tính trạng phẩm chất dinh dưỡng hạt gạo

Nguồn: Jebi Sudan, Uneeb Urwat, Asmat Farooq, Mohammad Maqbool Pakhtoon, Aaqif Zaffar, Zafir Ahmad Naik, Aneesa Batool, Saika Bashir, Madeeha Mansoor, Parvaze A Sofi, Najeebul Ul Rehman Sofi, Asif B Shikari, Mohd Kamran Khan, Mohammad Anwar Hossain, Robert J Henry, Sajad Majeed Zargar. 2023. Explicating genetic architecture governing nutritional quality in pigmented rice. PeerJ.; 2023 Sep 11: 11:e15901. doi: 10.7717/peerj.15901

 

Lúa là một trong những loài cây lương thực cực kỳ quan trọng cung cấp nguồn calories và dinh dưỡng để giải quyết chỉ số đói toàn cầu trong các nước đang phát triển. Theo phổ dinh dưỡng phổ dinh dưỡng, hạt gạo có màu (pigmented rice grains) được ưa chuộng vì ưu điểm của chúng về dinhd ưỡng và sức khỏe cho nhân loại. Giống lúa có gạo sậm màu rất giàu flavonoids, anthocyanin và pro-anthocyanidin, chúng có thể sẵn sàng phục vụ chế độ ăn kiêng để giúp cho giải quyết nhiều căn bệnh do cuộc sống này phát sinh. Tuy nhiên, canh tác giống lúa có màu hạt khá hạn chế bởi năng suất thấp  và phẩm chất nấu cơm không mấy thuận lợi. Với thế mạnh hiện nay của “genome sequencing”, chọn giống phân tử, phân tích biểu hiện gen và thành tựu có tính chất “multi-omics”, rất nhiều cố gắng trong kiến trúc di truyền của sự hình thành màu sắc hạt gạo. Bài tổng quan này đã tập họp biên soạn những kiến thức cập nhật về kiến trúc di truyền và giá trị dinh dưỡng của sắc tố hạt gạo dựa trên bằng chứng thực nghiệm sẵn có. Những nghiên cứu trong tương lai sẽ có thể giúp cho hiểu biết này càng sâu sắc hơn và giúp cho việc khai thác hiệu quả kinh tế và hiệu quả sức khỏe trong khai thác thành tựu của hạt gạo có màu.

 

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37719119/

 

Gen điều tiết sinh tổng hợp tinh bột trong nội nhũ thông qua nhiều yếu tố phiên mã, chữ viết tắt hàm lượng amylose (AC), eating & cooking quality (ECQ: phẩm chất cơm), nutritional quality (NQ: phẩm chất dinh dưỡng) và appearance quality (AQ: chất lượng ngoại hình), granule-bound starch synthase (GBSS), soluble starch synthase (SS) và starch branching enzymes (SBE).

GWAS và kết quả phân tích haplotype phân lập được một gen mới điều khiển chiều dài chồi thân lúa (Oryza sativa L.)

GWAS và kết quả phân tích haplotype phân lập được một gen mới điều khiển chiều dài chồi thân lúa (Oryza sativa L.)

Nguồn: Tifeng Yang, Jingfang Dong,  Junliang Zhao,  Longting Zhang,  Lian Zhou,  Wu Yang,  Yamei Ma,  Jian Wang,  Hua Fu,  Jiansong Chen,  Wenhui Li,  Haifei Hu,  Xianya Jiang,  Ziqiang Liu,   Bin Liu &  Shaohong Zhang. 2023. Genome-wide association mapping combined with gene-based haplotype analysis identify a novel gene for shoot length in rice (Oryza sativa L.). Theoretical and Applied Genetics; 20 November 2023; Vol. 136, Article 251

 

Bản đồ GWAS (genome-wide association mapping) xác định được một QTL điều khiển chiều dài chồi thân qua nhiều điểm thí nghiệm khác nhau. Đó là gen LOC_Os01g68500, đã được phân lập lần đầu tiên thông qua phương pháp phân tích “gene-based haplotype”, phân tích biểu hiện gen và phương pháp knockout có tính chất transgenic.

 

Cường lực cây mạ rất mạnh là mục tiêu nhắm đến của các nhà chọn giống lúa trong kỹ thuật canh tác sạ thẳng. Chiều dài chồi thân SL (shoot length) là một trong những tính trạng quan trọng gắn với cường lực mạ được định tính bởi kết quả tăng trưởng nhanh của cây mạ, đâm chồi thân khỏe. Do vậy, người ta tến hành dò tìm các gen đích đối với tính trạng SL, thực hiện lai tạo giống lúa trên cơ sở phân tử để phát triển được những giống lúa mới phục vụ sạ thẳng. Tuy nhiên, có quá ít QTLs điều khiển SL được “fine mapped” hoặc được dòng hóa thành công cho đến nay. Kết quả nghiên cứu này, người ta tiến hành chạy GWAS đối với tính trạng SL trên tập đoàn giống lúa đa dạng bao gồm 391 mẫu giống, trong 2 năm, sử dụng những kiểu hình bởi các phương pháp canh tác khác nhau tùy theo kỹ thuật sản xuất lúa. Có tất cả 24 QTLs điều khiển SL được phân lập.

 

Hình: GWAS của tính trạng SL. (a–c) Manhattan plots trên 12 nhiễm sắc thể, với GST (a), GSF (b) và DST (c).

 

Trong số QTL đó, một QTL mới là qSL-1f trên nhiễm sắc thể 1 được xem ổn định nhất trong 3 phương pháp canh tác khác nhau của tập đoàn giống lúa khảo nghiệm và thuộc loại hình lúa indica. Kết quả phân tích “gene-based haplotype” đối với các gen được chú thích (annotated genes) trong vùng giả định qSL-1f, được minh chứng bằng kết quả biểu hiện gen, bằng thí nghiệm knockout transgenic, cho thấy LOC_Os01g68500 (i.e., Os01g0913100 in RAP-DB) được xác định là gen đích của tính trạng SL, có một biến thể “single-base” (C chuyển đổi A) trong vùng mật mã di truyền CDS, làm cho sự khác biệt có ý nghĩa trong loại hình tính trạng SL của cây lúa. Gen LOC_Os01g68500 mã hóa protein DUF538 (Domain of unknown function) mang protein. Kết quả nghiên cứu gen chức năng mã hóa DUF538 protein trong tăng trưởng cây mạ được xem là báo cáo đầu tiên theo nghiên cứu này. Kết quả cung cấp một manh mối mới trong khai thác cơ chế phân tử di truyền điều tiết kiểu hình SL, cung cấp nguồn gen triển vọng phục vụ chiến lược “molecular breeding” trong cây lúa.

 

Xem https://link.springer.com/article/10.1007/s00122-023-04497-6