Bệnh cháy bìa lá lúa ở Madagascar: nguồn bệnh từ châu Á mới chuyển đến

 Bệnh cháy bìa lá lúa ở Madagascar: nguồn bệnh từ châu Á mới chuyển đến

Nguồn: Ravonantenaina Rabekijana, Harinjaka Raveloson, Alexis Dereeper, Coline Sciallano, Gabriel Boulard, Florence Auguy, Natolotra Rakotonanahary, Herizo Rakotonary, Emilie Thomas, Laurent Brottier, Sebastien Cunnac, Boris Szurek, Mathilde Hutin. 2026. Emergence of Bacterial Leaf Blight of Rice in Madagascar: A Recent Introduction from Asia. Phytopathology; 2026 Apr 28: PHYTO10250336SC. doi: 10.1094/PHYTO-10-25-0336-SC.

     Xanthomonas oryzae pv. oryzae (Xoo) gây bệnh cháy bìa lá lúa (BLB), gây thệt hại hơn 70% năng suất ở châu Á và Tây châu Phi. Bệnh được mô tả đầu tiên tại Nhật vào năm 1884 và được báo cáo gần đây nhất tại Tây Phi trong thập niên 1970s, BLB gần đây lại xuất hiện ở Đông Phi, với dịch bệnh được ghi nhận tại Tanzania, năm 2019. Đáng chú ý, bệnh được phát hiện lần đầu tiên tại Madagascar trong cùng năm, đây thực sự là mối đe dọa cho an ninh lương thực. Để nghiên cứu nguồn gốc dịch bệnh BLB vào Madagascar, tác giả phân lập 73 chủng nòi Xoo (strains) từ mẫu lá lúa được thu thập giữa năm  2019 và 2023. Số biến thể theo nhiều địa điểm khác nhau được phân tích lập lại về kiểu gen cho thấy có 19 haplotypes hình thành nên một phức dòng hóa đơn (single clonal complex), biểu thị đa dạng thấp và dường như mới vừa nhập vào Madagascar. Để tìm ra biện pháp quản lý dịch bệnh, người ta chia thành nòi IRBB (race) và phân lập bốn gen kháng (Xa8, xa13, Xa21, Xa23) chúng điều khiển tính kháng với các chủng nòi ở Malagasy, trong đó, 19 giống lúa Malagasy được đánh giá là giống nhiễm bệnh. Phân tích dòng lúa đột biến kiểu knockout “SWEET” xác định là các chủng nòi Malagasy dựa trên gen nhiễm OsSWEET11 đối với độc tính đầy đủ. Phương pháp “whole-genome sequencing” và  phương pháp phân tích  effector giống như activator phiên mã của hai chủng nòi cho phép xác định được đồng dạng của PthXo1 dự đoán là kích thích gen OsSWEET11. Phân tích chỉ thị phân tử SNPs về di truyền huyết thống các chủng nòi Malagasy  trong các chủng nòi Á Châu, hầu hết có quan hệ huyết thống rất gần với chủng nòi Ấn Độ. Chủng nòi Malagasy không xếp nhóm được với chủng nòi Xoo của Tanzania, như vậy, chúng xâm nhiễm vào một cách độc lập. Nhìn chung, kết quả chứng minh được BLB ở Madagascar là kết quả du nhập bệnh từ châu Á, xác định có gen kháng bệnh hiệu quả để khai thác trong lai tạo giống.

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41621098/